Hitler’in Denizaltılarına Geçit Yok

Türkiye Hitler’in denizaltılarını Karadeniz’e sokmamıştı

Hitler 1942’de Montrö sözleşmesini delmek için, Alman patenti ile imal edilen Atılay ve Saldıray denizaltılarını satın almayı teklif etmişti. 1914’de Osmanlı’nın 1. Dünya savaşına girmesine zemin hazırlayan Goeben (Yavuz) ve Breslau’nun (Midilli) Rus limanlarını bombalaması unutulmamıştı. İsimleri Atatürk tarafından verilmiş denizaltılar satılmamış, Almanların Sovyet donanmasına saldırma ve Türkiye’yi savaşa sokma planları suya düşmüştü.

Karadeniz’e gemilerini sokamayan Alman Genel Kurmayı Kuzey Denizi’ndeki Kiel’de konuşlu küçük boyuttaki denizaltıları parçalar halinde karadan Tuna Nehri’ne taşımayı ve Karadeniz’e indirmeyi planlamıştı. 40 m boyundaki 6 adet denizaltı, Kaiser Wilhelm Kanalından deniz yoluyla Kiel’den Hamburg’a, oradan da Elbe Nehri üzerinden Dresten’e yüzdürülmüş, burada parçalanıp kamyonlara yüklenmiş, Romanya’da Köstence Limanına ulaştırılmıştı. Burada birleştirilen denizaltılar 27 Ekim 1942’den 23 Ağustos 1944’e kadar Sovyet donanmasına karşı 56 operasyon gerçekleştirmiş, 26 gemi batırmışlardı.

Montrö Sözleşmesi gereğince Karadeniz’den çıkamayan Alman denizaltıları

Romanya 23 Ağustos 1944’te taraf değiştirmiş, Köstence Limanı ve üç Alman denizaltısı Sovyet denetimine geçmişti. O sırada denizde olan diğer üç Alman denizaltısı; liman, yakıt ve malzeme desteğinden mahrum kalmıştı. Almanlar, bu kez de bu denizaltıları Türkiye’ye satmayı teklif edince; Türk yetkilileri Montrö Boğazlar Sözleşmesini ihlal etmeyerek savaşa taraf olmamışlardı. Bunun üzerine Alman komuta kademesi mürettebata; Türk karasuları dışında denizaltılarını batırma, karaya çıkarak Türk görevlilere teslim olma emrini vermişti.

10 Eylül 1944’te Türkiye kıyılarından karaya çıkan Alman denizciler, önce Beyşehir’de, ardından Isparta’daki özel kampta 2 yıl boyunca misafir edilmişlerdi. Kızılay’ın aylık maaş bağladığı askerler, günlük yaşama da katkıda bulunuyorlardı. Kimi hastanede doktorluk yapıyor, kimi ayakkabı üretiyor, kimi de fabrika ve atölyelerde bozulan makinaları tamir ediyordu.

Almanlar 2. Dünya Savaşı sonrasında İtalya’daki Amerikan esir kampına nakledilmişlerdi. Mürettebatı tarafından Türkiye kıyılarında batırılan denizaltının kaptanı Rudolf Arendt; 1 Mart 1983’te Tümamiral rütbesiyle emekli olmuş, 1988’de “1942-1944 : Erinnerungen eines U-Boot-Kommandanten (1942-1944 : Bir U-Bot Komutanının Anıları)” isimli kitabı yayınlanmıştı. Kitabında U-Botların Kiel’den Köstence limanına otoyollardan ve suyollarından nasıl taşındığını, çevredekilerin üzeri brandalarla örtülü denizaltı parçalarını yeni bir silah sanmalarını ve Türkiye’de geçirdiği günleri ayrıntılarıyla anlatmaktadır.