İktisat Kongresinde Atatürk’e Sunulan Leblebi

İzmir İktisat Kongresi sırasında Atatürk’e sunulan leblebi

İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat 1923 günü saat 10.00’da Manisa Temsilcisi Kazım Karabekir Paşa’nın yanında Fevzi Paşa, Rus Büyükelçisi Aralov ve Azerbaycan Büyükelçisi İbrahim Abilof’un salonda yerlerini almaları ile başlamış oldu. Kazım Karabekir Paşa 1.135 katılımcının oyları ile Kongre Başkanı seçilmiş, açılış konuşmasını salona saat 10.15’te giren Mustafa Kemal Paşa yapmıştı. “İlk kez böyle bir kongre toplanıyor. Ülkenin ihtiyacını, ulusun yeteneğini ve kuvvetli dünya ekonomisine organizasyonu göz önünde tutarak gereken önlemleri saptamalısınız. Aziz Türkiye’mizin iktisaden yükseliş yollarını aramak ve bulmak gibi vatani, yaşamsal ve ulusal bir kutsal amaç için bu gün burada toplanmış olan sizlerin, sayın halk temsilcilerinin huzurunda bulunmaktan çok mutluyum. Efendiler; Tarih, milletimizin yükseliş ve çöküşünün nedenlerini ararken birçok siyasi, askeri, toplumsal sebepler bulmakta ve saymaktadır. Şüphe yok bütün bu sebepler toplumsal ve sosyal olaylarda etkilidir. Bir milletin doğrudan doğruya hayatıyla alakadar olan, o milletin iktisadiyatıdır. Tarihin ve tecrübenin tespit ettiği bu hakikat bizim milli hayatımızda ve milli tarihimizde tamamen gerçekleşmiştir.

17 Şubat-4 Mart tarihleri arasında İktisat Kongresi ile birlikte ticari ürünler sergisi de düzenlenmiş, sergi mekanı olarak İkinci Kordon’da Osmanlı Bankası’nın depo olarak kullandığı Hamparsumyan binası seçilmişti. Burada, el tezgahı ve küçük sanayi ürünleri; Isparta, Kula, Gördes, Uşak kilim ve halıları, yağlar, sabunlar, makarna ve unlu yiyecekler, kolonyalar, helvalar, ihraçlık pamuklar, ayakkabılar, mobilyalar, deri ürünleri, tarım araçları, madenler ile kiremit, tuğla, tütün, sigara, şarap, kereste çeşitleri sergilenmişti.

Mustafa Kemal, İzmir İktisat Kongresi nedeniyle düzenlenen Mahalli Ürünler Sergisi’ni incelemiş ve çok beğenerek her yıl tekrar edilmesini ve geliştirilmesini istemiş, İzmir Enternasyonal Fuarının ilk tohumunu da atmıştı.

Mustafa Kemal onuruna İzmir Hükümet Konağı’nda, yabancı konuklar, askeri ve sivil yöneticiler için yemekli bir toplantı düzenlenmişti. Masasına İzmir’deki bir çerezciden alınan, çok sevdiği tuzlu leblebi konulsa da; ikramı beğenmemiş, kavuran kişinin “Leblebi yapımını öğrenmesini” tavsiye etmişti. Bu gelişme üzerine; İsmailŞençedezci’den tuzlu leblebi istenmişti. İsmail’in eli ayağına dolanmış, bütün gece gözüne uyku girmemişti. “Paşa, leblebiyi beğendi” haberini alınca, derin bir oh çekmişti.

Bir avuç leblebiyle mutlu olabilen Mustafa Kemal, ülkenin kalkınması için daha o günlerde kolları sıvamış, Britanya İmparatorluğu, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Sırp-Hırvat-Sloven Devletleri ile diplomatik bir kavganın yaşandığı, kapitülasyonların kaldırılmasının gündemde olduğu Lozan süreci sırasında İzmir İktisat Kongresini planlamıştı. Düzenlendiği dönemdeki şartlar düşünüldüğünde bu kongrenin önemi bugün daha iyi anlaşılmaktadır.