Marc Chagall

Herkesin yaşamını süsleyen, onu anlamlı kılan bir şairi, bir yazarı, bir bestecisi olduğu gibi bir ressamı da olmalı. Değeri yaşarken bilinen nadir insanlardan olan, ressam ve gravür sanatçısı Marc Chagall’ın bende özel bir yeri vardır. Chagall’ın 20. yüzyıl sanatına katkısı tartışılmaz. Onun tabloları sessiz şiir gibidir. Chagall hayal gücüne inanır. Her şeyi en ince ayrıntısına kadar çizip izleyicisine bu böyledir demez, resmin genel kurallarını önemsemez, plastik unsurlara takılmaz, rasyonel gerçeklikle ilgilenmez. Ancak resimlerindeki eşsiz pentür tadından da hiç bir şey eksiltmez. Uykuyla uyanıklık arasında görülen tatlı düşler gibidir Chagall’ın resimleri. Onunla bir masal dünyasına girersiniz. Kurguladığı her görünümü, her hareketi istediği renkte ve biçimde gösterir. Doğayı taklit etmekten çok onu değiştirilebilen bir motife dönüştürür. İnekler uçabilir, eşekler keman çalabilir, damın üzerine basan yeşil yüzlü bir kemancı yer alabilir, evler insan yüzlü olabilir. Her şey mümkündür, bu yüzden de masalsı bir atmosfere dönüşür resimleri.

Picasso “Matisee öldükten sonra, ressamlar arasında renkten anlayan bir Chagall kaldı” diye ondan övgü ile söz etmiştir. Sembolizmi ise basit öğelerden oluşur.

Örneğin “ringa balığı”, ringa balığı ticareti yapan babasına göndermedir, âşıklarla beraber resmettiği inekler ve horoz verimliliği, Vitebsk evleri çocukluğuna duyduğu özlemi sembolize eder.

Sanatçı Vitebsk’e öylesine özlem duyar ki ABD’de yaşarken doğduğu Vitebsk’e yazdığı açık mektupta, “Seninle yaşamadım ama senin ruhunu ve yansımanı solumamış tek resmim yok” diye yazmıştır.

Chagall, 7 Temmuz 1887’de, bugün Beyaz Rusya sınırları içinde bulunan, Litvanya sınırına yakın, Dvina Nehri kıyısında küçük bir kasaba olan Vitebsk’de doğar. “Kasabanın Üstünde” (Over The Village 1914-18) adlı tablosunda, eşi Bella ile birlikte, aşktan, tekrar doğduğu yerde olmak sevinci içinde Vitebsk göklerinde el ele uçmaktadırlar.

Chagall’ın en güzel gerçeküstücü tablolarından biridir bu resim… Aynı şekilde “Vitebsk Üstünde” (Over Vitebsk- 1914) tablosu da lirik anlatımlı bir tablodur.

Vitebsk’ten şöyle söz eder: “Vitebsk’i tarif edilemez bir şekilde seviyorum. Ama orada doğduğum için değil, bütün hayatımın sanat rengini orada bulduğum için.”

Ailenin dokuz çocuğunun en büyüğüdür. Yaşamını anlattığı kitabı “My Life”da Vitebsk’in İtalyan ressam Giotto’nun fresklerindeki yapılar gibi basit ve sonsuz olduğunu söyler. Chagall söz konusu otobiyografik kitabını otuz dört yaşında Moskova’da tamamlamıştır. Rusça kaleme alınan bu kitap, eşi Bella tarafından Fransızcaya çevrilmiş ve 1931 yılında Paris’te yayımlanmıştır. Kitabın Chagall’ın gençlik anıları ve aile çevresine ilişkin otuzdan fazla resimle süslü Rusça elyazması orijinali kaybolmuştur. Doğduğu kasaba Vitebsk, İkinci Dünya Savaşı’nda yerle bir edilmiş; Chagall ailesine ilişkin tüm kayıtlar yok olmuştur.