Tarihi Sinagoglar

Tarihi Sinagoglar restore ediliyor Yakında adı kent belleğinden silinecek olan ve 937 Sokak’ta atıl bir vaziyette duran Etz Hayim (Hayat Ağacı) ve Hevra Sinagogları restorasyonlarının son durumunu görmeğe gittim. İzmir Musevi Vakfı’nın başlattığı, kültür mirasını koruma çalışmalarına koordinatörlük yapan Nesim Bencoya rehberliğinde tarihi sinagogları ziyaret ettim. Mimar Zübeyda Özkan tarafından hazırlanan Etz Hayim Sinagogu projesinin yükleniciliğini UMART Mimarlık üstlenmiş. Aşağı Sinagog denilen yeşiva (okul) veya haham evi olarak kullanıldığı tahmin edilen zemin katta ahşap ağırlıklı güçlendirmeler yapıldığını gördüm. Tavan kaplamalarında ve diğer detaylarda restorasyon kurallarına uyularak yapılan yenilemeler eskisinden ayırt edilebiliyor. Sinagog duvarlarındaki kalem işleri için yurt dışından getirilen uzmanlar 7 kat boyanın altında kalan farklı dönemlere ait desenleri ortaya çıkarıp, batı duvarında 1841 Kemeraltı Çarşısı yangınının izini taşıyan ahşap hatılı açıkta bırakmışlar. Az müdahaleyle eskinin korunmasına gösterilen özeni kadınlar bölümünde de hissettim. Asırlık ahşapların ağaç kurtlarından temizlenip ilaçlanması, dış cephe duvarlarında pencere sövelerinde ana giriş kapısı ve teva kısmında yapılan çalışmalar bitme noktasına gelmiş. Tevrat’ın saklandığı “Ehal” dolabının yanında, sağlı sollu duvarlara yazılmış İbranice “sağdıç” anlamına gelen düğün törenlerinde sağdıçların bekleme yerini gösteren yazılara duvar raspası yapılırken rastlanmış.